ALAK ÜZERİNE 1

Peygamberimize inen ilk ayetler Alak suresinin ilk beş ayetidir. Ders kitaplarında da çokça geçer, o yüzden de en bilinen ayetlerdendir. Yalnız bu ayetlerden ikincisinin meali çok tartışmalı gibi. Bizim de gördüğümüz incelikler var. Bu yüzden sizinle paylaşmak istedik.

İkra bismi rabbikellezi halak

Halakal insane min alak

Yaratan Rabbinin adıyla oku. O insanı alaktan yarattı (Alak 1-2)

İşte buradaki sureye de ismini veren “alak” kelimesi üzerine pek çok farklı meal var.

Kimi embriyo diyor, kimi aşılanmış yumurta, kimi kan pıhtısı. Kimi ise sadece alak diye bırakmış.

Embriyo, kan pıhtısı vs diyenler, Kuranda 5 defa geçen alaka (sonunda yuvarlak te var) kelimesiyle alak kelimesini bir nevi aynı görmüşler.

Alaka insanın anne karnında yaratılma safhalarından biri açık olarak.

Gelişen bilimle birlikte önce kan pıhtısı diye anlaşılan kelime günümüzde daha çok embriyo olarak anlaşılmakta. Embriyo rahim duvarına yapışıp kaldığı için.. Alaka kelimesinde yapışma tutunma anlamı var. Pıhtılaşmış kan da yapışkandır, o mana da oradan gelmekte zaten. Sülüğe de alaka denilirmiş Arapçada.

Ve şimdi, gelelim özellikle dikkatimizi çeken noktaya. Alak kelimesi bir tek burada geçiyor dedik Kuranda. Diğerleri hep alaka şeklinde. Anlam ise aynı şekilde veriliyor.

Örneğin alaka kelimesinin geçtiği bir ayetin mealleri. Embriyo, kan pıhtısı, aşılanmış yumurta şeklinde anlam verilmiş.

Alak alakanın çoğuludur diyenler var dilbilginlerinden, o görüş makbul genelde. Ama anlam olarak aynı şekilde veriliyor, çünkü ayette geçen (Alak 2) “insan” da bir nevi çoğul kabul ediliyor. Alaktaki çoğulluk bu şekilde tekilliğe indirgeniyor. Yani Alak suresinde geçen alak kelimesi de alakadır aslında denilmiş oluyor.

Şimdi gelelim en kritik noktaya; o zaman burada büyük bir problem çıkıyor karşımıza, o da şu. Başka yerlerde alaka denilirken burada alak denilmesinin en görünür sebebi kafiye oluyor o zaman; kafiyeye uysun..

İkra bismi rabbikellezi halak

Halekal insane min alak

Çünkü alaka olarak geçen ayetlerde de insandan bahsediliyor.Hatta çoğul olarak.. İnsanlardan.. Burada da alaka denilmesi lazım ama alak denilmiş oluyor yani bir nevi, Alak suresinde. Çünkü alaka denilse kafiye olmayacak.

Biz ona (Peygamber’e) şiir öğretmedik. Zaten ona yaraşmazdı da. Onun söyledikleri, ancak Allah’tan gelmiş bir öğüt ve apaçık bir Kur’an’dır. (Yasin 69)

Ve o, bir şair sözü değildir. Ne de az iman ediyorsunuz! (Hakka 41)

Ayetlerde Kuranın şiir olmadığı üzerinde çokça duruluyor. Kafiyeye çok dikkat etme ise bir şiirde olabilir ama Kurana yakışmıyor sanki.

Şiirin bir tür zafiyetidir bu. Şekli çok ön plana alma, kafiyeye çok dikkat etme. Öyle ki “işte, kafiyeye uydurdu” denilir hani içten içe. Bence Kuran için bu söz konusu olamaz. Çok bariz çünkü. O yüzden de anlam alaka değil bence. Burada alak kelimesinin başka bir anlamı olmalı sanki.

Bir cevap yazın

*
= 4 + 4