YAHUDİLİKTEKİ YOM KİPPUR’U İSLAM ONAYLIYOR MU?

Rivayetlerde Medine’deki Yahudilerin Muharrem ayının 10. günü (1. ayın 10. günü) oruç tuttukları geçmekte ve bu günü firavundan kurtuldukları gün olarak belirttikleri. Peygamberimizin de bu orucu tek gün olmamak şartıyla tuttuğu geçiyor yine. Öte yandan, o günde Mekkeli müşriklerin de oruç adeti olduğu rivayet edilmekte.

Yahudilik açısından gariplik şudur; Yahudilerin tuttuğu dini açıdan yedinci ayın 10. günü orucu, Yom Kippur, Kefaret Günü, Yahudiliğe göre Tişri, yani resmi açıdan birinci ayın 10. günüdür. Tişri, dini takvime göre yedinci aydır. Çünkü dini açıdan birinci ay Nisan ayıdır (resmi olarak yedinci ay) o ay Mısır’dan Çıkış ayıdır. Bu konuda şöyle bir kısım vardır Tevrat’ta;

“RAB Mısır’da Musa’yla Harun’a, “Bu ay sizin için ilk ay, yılın ilk ayı olacak” dedi, “Bütün İsrail topluluğuna bildirin: Bu ayın onunda herkes ailesine göre kendi ev halkına birer kuzu alacak.” [Mısırdan Çıkış 12: 1-3]

Nisan’ın 15’inden sonra başka bayramları başlar hasıl, Mısırdan Çıkış’ın kutlanması odur. Hasılı, Peygamberimiz dönemindeki Yahudiler eğer Arap takvimine uyarladıysalar işi, Muharrem’in 10’unda Yom Kippur’u tutmuş olmalılar. Ki bu orucun sebebi hakkında herhangi bir tarihi vakıa gösterilmiyor. Fakat çeşitli görüşler var. En ağırlıklı görüş ise bunun yılın başında bir muhasebe dönemi olduğu şeklinde. Hadiste Yahudilerin “Bu gün iyi bir gündür. Bu gün Allah’ın İsrâîl oğulları’nı düşmanlarından kurtardığı bir gündür. Mûsâ Peygamber bu gün oruç tutmuştur” dedikleri, Rasûlullah’ın da “Biz Musa’ya sizden daha ziyâde haklıyızdır” buyurduğu geçmekte. [Buhari-Savm 68]

Anlaşılan o ki, “bugün Musa’nın oruç tuttuğu bir gündür, bizim için mübarektir” gibi bir şey demişler, rivayetlere farklı yansımış. Ve bir de iş zamanla öyle bir boyutlanmıştır ki, o gün tarihte bütün Peygamberlerin bir şeyi olmuşa dönmüştür. Bu, belki biraz da Yahudi kültüründen gelmiş olabilir, fakat Nuh’un gemiden çıktığı gün mesela başka geçiyor Tevrat’ta. [bknz Tevrat: Yaratılış 8:13-14]

Beri yandan, Yom Kippur kaderin netleştiği bir gün olarak geçiyor literatürde. Tişri ayının ilk günü de kutlanıyor, onuncu gün de; on günlük bir dönem yani bu aslında. İlk günü kader yazılıyormuş, onuncu gün netleşiyormuş.. Bir nevi Kadir Gecesi ya da Beraat Gecesi gibi.. Yine dikkat çeken, Kuran’da on güne yemin edilmekte. (bknz Fecr 2) Bu ise Zilhicce’nin on günüdür. Böyle mübarek bir on gün, bir ay önceki on gün de olabilir bu açıdan, yani aslında Muharrem’in değil de Zilhicce’nin ilk onu.. Onu karıştırmışlar.. Yahut bizdeki Ramazan’ın son on günü gibi bir şey olarak görülebilir bu on gün. Bu anlamda Musa (as)’a Tevrat’ın verilmesine dair bir kutlama da olabilir. Nitekim bu yönde cılız da olsa bazı görüşler var. Bir de şöyle bir gerçeklik vardır ki; Mısır’dan çıkış, yedinci ayın ondördünde oldu Tanah’a göre.[ bknz: Mısırdan çıkış 12. bölüm] Üç ay sonra Sina Çölü’ne vardılar. [ bknz Mısır’dan Çıkış: 19: 1] Bu ise onuncu ayın ortalarıdır. Sonra dağa gidiyorlar, onlardan ahit alınıyor vs. Sonra Musa (as) dağda kırk gün kalıyor. [bknz Mısır’dan çıkış: 24: 18] Bu ise 11 ay ve 12’inci ayın ilk onu olabilir, çok yakın buna akış. Nitekim Kuran’da Araf 142’de “otuz gün sözleştik, ona on gün ilave ettik” denilir. Bu otuza on ilaveyle kırk gün olduğu Tevrat’ta belirtilmez. Yani bir nevi Yom Kippur’daki on günden iş uzaklaştırılır. Buna neredeyse tam uygun bir akış var.

Bütün bu çerçevede; o zaman Yom Kippur hataen bir ay sonra kutlanıyor denilebilir mi? Peygamberimizin onlara “muhalefetini” de bu çerçevede böyle okuyabilir miyiz?.. İşte bu nokta biraz zor; çünkü o günü müslümanların da oruç tutması bir nevi günü onaylıyor. O zaman Yom Kippur, buzağıya tapmanın bir kefareti gibi tutulmuş olabilir. O şekilde bir ay sonra olmuş olur. Tevrat’ta Musa (as) ikinci defa dağa çıkıp kırk gün kaldığı için bu nokta düşünülemez bir hal almıştır. Fakat bunun da bir tahrif olduğu görülüyor. Yom Kippur’un da ne olduğu unutulmuş. Bu iki noktayı birbirine bağlıyabiliriz yani.

Bu noktada şu da dikkat çekiyor; Yom Kippur bir de sembolik olarak firavundan kurtuluşu simgeliyor gibi.. Bir de bu var. Dikkat çeken, Yom Kippur’un emredildiği kısımda ay adı geçmez, “yedinci ayın onuncu günü” denilir.[bknz Levililer 23: 23-32] Bu ise normalde Nisan’ın onudur ve firavundan kurtulma sürecini belirten bir tarihtir. Nisan’dan sayılırsa ise Tişri’nin onudur. Nisan’daki zaten kutlanıyor ve bir de bu emrediliyor. Biri tarihi kutlama biri sembolik kutlama denilebilir yani. Fakat bu yönde bir izahat görmedim. Lakin zaten iş kaydırılmış duruyor.

En nihayet, burada Yom Kippur diye bir şeyin olduğu lakin sebebinin de olduğu bunun Kuran’ın düzelticiliği ile netleşiği söylenebilir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

*
= 4 + 4

FACEBOOK HESABIMIZ
YOUTUBE HESABIMIZ